SSRI podwyższają ryzyko samobójstwa u nastolatków w depresji

Napisał Bartosz Kleszcz

UWAGA. Jeśli obecnie zażywasz antydepresanty, nie rezygnuj z nich raz dwa na własną rękę. Jeśli byłeś lub byłaś na nich przez długi czas, to bardzo prawdopodobne, że rozwinęło się u ciebie psychiczne i fizyczne uzależnienie. Zamiast tego przedyskutuj możliwe opcje z twoim psychiatrą. Czytając dalej jednocześnie akceptujesz, że przeczytałeś lub przeczytałaś to ostrzeżenie.

 

Od czasu do czasu na ZŻ pojawiają się artykuły na temat badań nad lekami psychiatrycznymi, mieliśmy nawet też spory kawałek czasu temu ich serię podczas tygodnia z antydepresantami. Z dotychczasowych tekstów możemy dowiedzieć się:

Staram się nie być w tych kwestiach dogmatykiem – w jednym z powyższych artykułów opisywany jest spór na temat natury problemów psychicznych i stanowiska przeciwne psychiatrii przyjmowały bardzo różnorodne grupy z różnych powodów, od chcącej zawłaszczyć sobie własną władzę nad umysłami sekty scjentologów, przez przedstawicieli tzw. „antypsychiatrii”, która była w owym czasie bardziej filozoficznym stanowiskiem (a wyzbywając się dobrej woli możnaby także ich określić jako dogmatyków z drugiej strony barykady), aż po lekarzy i naukowców zauważających niepokojące wyniki badań. Chciałbym w swojej postawie lokować się w ostatniej grupie, patrząc po prostu na naukową wiedzę na temat wpływu leków psychiatrycznych, ich skuteczności oraz skutków ubocznych – uważam taką perspektywę za najuczciwszą z perspektywy korzystającego z usługi. Samemu przecież rozważałem, czy w trudnym czasie nie zgłosić się do psychiatry, a korzystający z psychoterapii często także rozważają wspomożenie jej tabletkami i w związku z tym mają prawo wiedzieć jak najwięcej o rzeczywistym ich działaniu, a nie o stanowiskach filozoficznych na ten temat.

Niedawno wpadła mi w ręce świeża publikacja „Suicidal risk from TADS study was higher than it first appeared” (Hogberg et al. 2015), gdzie naukowcy analizują nieprawidłowości związane z raportowaniem tzw. „zdarzeń samobójczych” (suicidal events, czyli myśli + prób samobójczych) w badaniach nad podawaniem leków psychiatrycznych młodzieży cierpiącej na problemy depresyjne.

Podstawowym wnioskiem z badania jest, że młodzież zażywająca fluoksetynę, lek z grupy SSRI (inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny) miała czterokrotnie większe występowanie myśli i prób samobójczych (11%) niż osoby biorące samo placebo (2,7%), a podwyższone ryzyko pozostało tak samo wysokie w przeciągu całego leczenia. Co szczególnie istotne, brak było objawów ostrzegających, oddzielających osoby rzeczywiście rozważające samobójstwo od tych, które tego nie chcą robić. Różnica jest istotna statystycznie, czyli nie bierze się z losowych przyczyn, a jest wynikiem prawidłowości zachodzących w grupie.

To porażający wynik – samo zażywanie leku mającego pomóc wyjść z depresji podwyższa ryzyko wystąpienia zdarzeń samobójczych cztery razy przy jednoczesnej niemożliwości wcześniejszego tego wykrycia.

Publikacja rozpoczyna się przytoczeniem 4 wcześniejszych badań, z których każde stwierdza podwyższone ryzyko myśli i prób samobójczych u dzieci i młodzieży stosujących antydepresanty (Dubicka et al, 2006; Hammad et al., 2006; Bridge et al. 2007; Olfson et al. 2006). Następnie przechodzi do TADS – Treatment of Adolescents with Depression Study (tłum. Badanie nad nastolatkami w depresji) – dużego badania (próba 439 osób) badającego skuteczność

w tej grupie w przeciągu 12 tygodni. Następnie, po zakończeniu interwencji, przez 24 tygodnie kontynuowano pomiary (tzw. follow-up). Całość trwała zatem 12+24=36 tygodni.

TADS nie jest jednak nowym badaniem i między 2004 a 2009 pojawiło się 7 publikacji zdających z niego relację. Żadne z nich, piszą naukowcy, nie wspomniało o czterokrotnie wyższym ryzyku. Skąd taki przeoczenie?

Autorzy zwracają uwagę, że w wyniku wymogów etycznych, które uznają za niedpouszczalne ryzykowne utrzymywanie osób w depresji przez dłuższy czas na placebo, część osób w tej nieaktywnej grupie po upływie 12 tygodni przeszła na pozostałe 24 do aktywnej grupy FLX lub COMB, czyli obu stosujących fluoxetynę. W przeciągu dodatkowych 24 tygodni wśród 439 uczestników było 17 wydarzeń samobójczych, wszystkie właśnie u osób zażywających SSRI (FLX/COMB).

Innymi słowy, osoby rozpoczynające na placebo, ale przepisane gdzie indziej, pozostały sklasyfikowane do końca jako uczestnicy grupy placebo, mimo że formalnie powinni zacząć być traktowani jako biorący leki psychiatryczne. To przeoczenie sprawiło, że w ten sposób część przypadków rozważań i rzeczywistych prób samobójczych związanych z SSRI zostało rozrzuconych po różnych grupach, pozornie czyniąc różnicę między nimi niewielkimi, kiedy w rzeczywistości była ona wiele większa.

Statystycznie istotne większe ryzyko samobójstwa odnotowano tylko w grupie zażywającej sam lek psychiatryczny. W grupie psychoterapeutycznej oraz łączącej fluoxetynę z psychoterapią nie odnotowano takiej zależności – osoby te nie odznaczały się statystycznie istotnie większym ryzykiem wydarzeń samobójczych.

Autorzy podejrzewają, że zwiększone ryzyko związane jest z kumulacją efektów ubocznych SSRI, opisywane w literaturze jako „syndrom amotywacyjny” i „apatia wywołana przez SSRI” (Garland & Baerg 2001; Reinblatt & Riddle 2006) . Przykładowo, badanie na próbie 1829 dorosłych zażywających SSRI wykryło, że 60% z nich doświadczało otępienia emocjonalnego jako skutku ubocznego (Read et al. 2014). Wedle autorów badania apatia i otępienie emocjonalne, oprócz swego bezpośredniego wpływu, prowadzą także do niższej empatii wobec innych osób, kiedy czasem jedyne, co trzyma kogoś przy życiu, to właśnie wzgląd na uczucia najbliższych. Z drugiej strony apatia i otępienie może prowadzić do pustki i życiowego odrętwienia, trudnego do zniesienia stanu nie tylko dla młodych ludzi. W istocie, na ZŻ był już artykuł o dwóch czynnikach, które połączone znacząco podwyższają ryzyko samobójstwa – brak sensu w życiu (podobny do pustki i zobojętnienia na innych) oraz wytrzymałość na ból (podobny do apatii i odrętwienia emocjonalnego). Ostatnią hipotezą jest efekt zmieszania SSRI z alkoholem – zatrucie, amnezja oraz utrata kontroli nad impulsami, mogąca mieć właśnie taki tragiczny efekt.

Bibliografia

Bridge, J. A., Iyengar, S., Salary, C. B., Barbe, R. P., Birmaher, B., Pincus, H. A., … & Brent, D. A. (2007). Clinical response and risk for reported suicidal ideation and suicide attempts in pediatric antidepressant treatment: a meta-analysis of randomized controlled trials. Jama, 297(15), 1683-1696.

Dubicka, B., Hadley, S., & Roberts, C. (2006). Suicidal behaviour in youths with depression treated with new-generation antidepressants. The British Journal of Psychiatry, 189(5), 393-398.

Garland, E. J., & Baerg, E. A. (2001). Amotivational syndrome associated with selective serotonin reuptake inhibitors in children and adolescents. Journal of child and adolescent psychopharmacology, 11(2), 181-186.

Hammad, T. A., Laughren, T., & Racoosin, J. (2006). Suicidality in pediatric patients treated with antidepressant drugs. Archives of general psychiatry, 63(3), 332-339.

Högberg, G., Antonuccio, D. O., & Healy, D. (2015). Suicidal risk from TADS study was higher than it first appeared. International Journal of Risk & Safety in Medicine, 27(2), 85-91.

Olfson, M., Marcus, S. C., & Shaffer, D. (2006). Antidepressant drug therapy and suicide in severely depressed children and adults: A case-control study. Archives of general psychiatry, 63(8), 865-872.

Read, J., Cartwright, C., & Gibson, K. (2014). Adverse emotional and interpersonal effects reported by 1829 New Zealanders while taking antidepressants. Psychiatry research, 216(1), 67-73.

Reinblatt, S. P., & Riddle, M. A. (2006). Selective serotonin reuptake inhibitor-induced apathy: a pediatric case series. Journal of Child & Adolescent Psychopharmacology, 16(1-2), 227-233.

Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Google+Share on LinkedIn


Jedna odpowiedź do “SSRI podwyższają ryzyko samobójstwa u nastolatków w depresji”

  1. Anonim napisał(a):

    Am J Psychiatry. 2005 Nov;162(11):2173-5.
    Emergent suicidality in a clinical psychotherapy trial for adolescent depression.
    Bridge JA1, Barbe RP, Birmaher B, Kolko DJ, Brent DA.
    Author information
    Abstract
    OBJECTIVE:

    The authors’ goal was to examine the incidence and predictors of emergent suicidality that occurred during a clinical trial of psychotherapy for adolescent depression.
    METHOD:

    The rates and predictors of emergent suicidality in 88 medication-free depressed adolescent outpatients who reported no current suicidality during an intake interview were assessed over 12 to 16 weeks of psychotherapy treatment.
    RESULTS:

    The incidence of emergent suicidality was 12.5% (11 of 88 subjects). Self-reported suicidal thoughts at intake were a significant predictor of emergent suicidality, even when suicidality was denied at intake interview.
    CONCLUSIONS:

    Emergent suicidality is a common occurrence in psychosocial treatment of adolescent depression, with rates similar to those reported recently in antidepressant trials. To evaluate accurately the role of treatment in emergent suicidality, it is important to assess self-reported suicidality at intake and to balance treatment groups on this key predictor of emergent suicidality.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Terapia ACT | Trening ACT | Czym jest ACT

newsletter | fb | yt

Powrót