Jak wykrywać manipulantów i sobie z nimi radzić

Przetłumaczył Bartosz Kleszcz

Są ludzie, których największym talentem jest kręcić kołami manipulacji. To ich druga natura i bez nich zwyczajnie nie wiedzą, jak funkcjonować. ― C. JoyBell C.

Manipulację psychiczną można zrozumieć jako wywieranie wpływu na kimś poprzez zaburzanie czyjegoś punktu widzenia i emocjonalne eksploatowanie. Celem tego jest przejęcie kontroli, władzy, jakiegoś zysku oraz osiągnięcie uprzywilejowanej pozycji kosztem ofiary.

Ważnym jest, aby rozróżnić zdrowy społeczny wpływ od manipulacji psychicznej. Zdrowy wpływ społeczny dzieje się między większością ludzi, będąc częścią dwukierunkowego procesu dawania i brania, jakie zachodzi w sensownych relacjach. W ramach manipulacji psychicznej jedna osoba jest wykorzystywana na rzecz korzyści drugiej. Manipulator celowo kreuje nierówność między sobą i ofiarą, eksploatując ją, by osiągnąć coś na swój użytek.

Większość manipulatorów odznacza się czterema cechami:

  1. Wiedzą, jak wykrywać twoje słabości.
  2. Jak tylko je znajdą, wykorzystują je przeciwko tobie.
  3. Dzięki swym sprytnym machinacjom, przekonują cię, abyś na jego lub jej korzyść zrezygnował(a) z części siebie lub czegoś należącego do ciebie.
  4. Czy to w pracy, między ludźmi czy w domu, jak tylko manipulator uzyska przewagę, będzie z wysokim prawdopodobieństwem powtarzał punkty 1 do 3, aż nie powstrzymasz tego procesu.

Powody chronicznej manipulacji są złożone i głębokie. Niezależnie jakie powody stoją za daną manipulującą osobą, nikomu nie jest łatwo żyć jako ofiara. Jak radzić sobie w tych sytuacjach? Oto siedem kluczowych postaw w radzeniu sobie z tym. Nie wszystkie rady poniżej mogą znajdować odniesienie do twej konkretnej sytuacji. Zwyczajnie korzystaj z tego, co działa, odkładając resztę na bok.

Znaj swoje podstawowe ludzkie prawa

Najważniejszą sprawą, o której nie należy zapominać, kiedy radzisz sobie z manipulatorem, to znać swoje prawa i dostrzegać, kiedy są naruszane.

Tak długo, jak nie krzywdzisz innych, masz prawo walczyć o swoje i bronić przynależnych ci praw. Z drugiej strony, jeśli krzywdzisz innych, ulegają one zaprzepaszczeniu.

Oto te podstawowe prawa:

Owe fundamentalne prawa określają twoje granice.

Oczywiście społeczeństwo jest pełne ludzi, którzy nie szanują tych praw. Zwłaszcza przewlekli manipulatorzy chcą cię ich pozbawić, aby mogli przejąć nad tobą kontrolę i czerpać z tego korzyści. Jednakże jest jedna rzecz, która stoi po twojej stronie – masz moc i autorytet moralny, aby jasno określić, że to ty – nie manipulator – ma władzę na twoim życiem. Pomogą ci w tym zdolności komunikacyjne i strategie działania opisane niżej.

Utrzymuj dystans

Jednym z użytecznych sposobów wykrywania manipulacji jest sprawdzenie, czy osoba ta zachowuje się tak samo w różnych sytuacjach wobec różnych osób. Wprawdzie każdy z nas do pewnego stopnia różni się tutaj, ale niektórzy manipulatorzy zwyczajowo zasiedlają ekstrema, będąc bardzo miłym lub miłą dla jednych i totalnie bez serca dla innych, w jednej chwili w 100% zagubiony czy nieporadna, a w drugiej tratujący jak buldożer. Jeśli regularnie zauważasz coś takiego u kogoś, utrzymuj zdrowy dystans i nie wchodź w relacje z tą osobą, chyba że naprawdę musisz. Jak wspomniano wyżej, powody stojące za przewlekłym manipulowaniem są złożone, a twoją pracą nie jest zmieniać ich czy ratować. Utrzymaj zdrowy dystans.

Unikaj odnoszenia rzeczy do siebie i obwiniania się

Jako że programem wyborczym manipulanta jest wypatrywać słabości i pasożytować na nich, zrozumiałe jest, że możesz czuć się źle lub nawet obwiniać się za niespełnianie zachcianek manipulanta. W takich sytuacjach ważne jest pamiętać, że to nie ty jesteś problemem. Jesteś zwyczajnie manipulowany lub manipulowana, aby tak się czuć, dzięki czemu będzie większa szansa, że skapitulujesz i oddasz swoje życie za darmo. Pomyśl chwilę o relacji, jaką masz z kimś manipulującym, zadając sobie następujące pytania:

Twoje odpowiedzi tutaj będą wskazówkami do tego, czy problem jest po twojej stronie, czy może po stronie drugiej osoby.

Przenieś punkt ciężkości na niego/nią poprzez dopytywanie się

Nieuniknienie manipulator wyrazi w twym kierunku jakieś żądanie. Owe „oferty” sprawiają, że skręcisz ze swej drogi tylko po to, aby zaspokoić tę osobę. Kiedy w uszach zadzwoni ci coś nierozsądnego, jest czasem bardzo przydane, aby przenieść nacisk z powrotem na żądającego, dopytując się o kilka rzeczy, aby sprawdzić w ogóle, czy ma wystarczająco dużo samoświadomości, aby dostrzec nierówność takiego scenariusza. Zapytaj się, przykładowo:

Kiedy pytasz o coś takiego, to jakbyś stawiał czy stawiała przed drugą osobą lustro, ujawniającą prawdziwą naturę relacji. Jeśli manipulator ma trochę samoświadomości, najpewniej wycofa się z żądania i zdystansuje.

Z drugiej strony prawdziwie patologiczni manipulatorzy będą zbijać twe pytania i nalegać na swoje. Jeśli coś takiego ma miejsce, korzystaj z następujących niżej rad.

Niech czas będzie po twej stronie

Oprócz nieuzasadnionych żądań, manipulator będzie często starał się otrzymać odpowiedź tu i teraz, aby zmaksymalizować ciśnienie i swój wpływ na sytuację (ludzie od sprzedaży nazywają to „wieńczeniem umowy”). W takich chwilach, zamiast odpowiadać od razu na naciski, rozważ danie sobie większej ilości czasu, aby zdystansować się od bezpośredniego wpływu z zewnątrz. Możesz przejąć kontrolę nad sytuacją mówiąc zwyczajnie:

„Pomyślę o tym.”

Pomyśl chwilkę, jak silne są te słowa w ustach klienta stojącego przed sprzedawcą, kogoś naciskanego przez nadmiernie napaloną osobę lub w twych ustach w konfrontacji z manipulacją. Poświęć tyle czasu, ile ci potrzeba, aby rozważyć za i przeciw, czy może chcesz wynegocjować więcej dla siebie, by dotrzeć do równiejszego rozwiązania sprawy, czy może wreszcie lepiej jest ci powiedzieć „nie”, co prowadzi nas do następnego punktu:

Wiedz, jak powiedzieć „nie” – dyplomatycznie, lecz stanowczo

Zdolność do dyplomatycznej a stanowczej odmowy jest podstawą sztuki komunikacji. Jeśli tylko ujmiesz to we właściwe słowa, pozwoli ci to bronić swej pozycji, zachowując jednocześnie dobre relacje. Pamiętaj, że w twoich prawach zawiera się prawo do określania własnych priorytetów, do mówienia „nie” bez poczucia winy i do wyboru szczęśliwego i zdrowego życia.

Konfrontacja z agresorami (w bezpieczny sposób)

Manipulator zmienia się w agresora, kiedy zastrasza lub krzywdzi drugą osobę.

Najważniejsza rzecz, o której można tutaj pamiętać, to że agresorzy wybierają tych, których uznają za słabszych, zatem tak długo, jak okazujesz pasywność i zginasz kark, tak długo jesteś na celowniku. Wielu agresorów jest w środku tchórzami. Kiedy okazuje się, że ofiary mają silny kręgosłup i walczą o swoje, agresor często się wycofuje. Jest to prawdziwe w szkołach, w domu i w pracy.

Empatycznie trzeba zauważyć, że wielu agresorów samych jest ofiarą przemocy. To nie jest żadne usprawiedliwienie, ale może pomóc ci zobaczyć agresora w pełniejszym świetle.

Kiedy ludzie nie lubią się jakoś szczególnie, często muszą to jakoś nadrobić. Klasyczny agresor był zwykle także czyjąś ofiarą. — Tom Hiddleston

Niektórzy ludzie starają się być wysocy ścinając głowy innych. — Paramhansa Yogananda

Zdałam sobie sprawę, że źródłem agresji nie jest ofiara. To agresor czuje się mało bezpiecznie. — Shay Mitchell

Stawiając czoła agresorom, upewnij się, że jesteś w takim miejscu i stanie, w którym jesteś w stanie się bronić, czy będzie to twarde stanie przy swoim stanowisku, zrobienie tego w obecności innych, którzy będą mogli okazać wsparcie lub byś świadkami, lub sporządź listę nieodpowiednich zachowań agresora. W przypadku fizycznego, słownego lub emocjonalnego znęcania się, skontaktuj się z ośrodkiem interwencji kryzysowej, pomocą psychologiczną, prawną, policją lub organami administracyjnymi. To bardzo ważne, aby stawić agresji czoła, i nie musisz tego robić samotnie.

Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Google+Share on LinkedIn


10 odpowiedzi na “Jak wykrywać manipulantów i sobie z nimi radzić”

  1. Czytelniczka napisał(a):

    Kto jest autorem tekstu ?

  2. Anonim napisał(a):

    Czytając ten tekst uświadamiam sobie ze jestem manipulatorem. Czy jest cos co mogę zrobić i pozbyć z siebie tej cechy? Czy jest cos co mogę z tym zrobić?

    • Bartosz Kleszcz napisał(a):

      Pracując z taką osobą zacząłbym od obserwowania siebie w różnych sytuacjach – zauważania na bieżąco, że oto w tej chwili ktoś jest przez Ciebie manipulowany. Co wtedy robisz? O czym myślisz? Jakie uczucia masz? Zdolność nazywania tego wszystkiego ma na celu umożliwienie zareagowania na bieżąco na tę sytuację, wykrywania jej jak tylko lub nawet zanim się pojawi. Wówczas łatwiej wprowadzić alternatywne sposoby traktowania innych ludzi.

    • Ja napisał(a):

      Tak jest lekarstwo przestań osaczać ludzi

    • Majka napisał(a):

      A może też spróbuj uświadomić sobie jaką konkretnie potrzebę zaspokajasz w ten sposób, może np. jest to niskie poczcuie własnej wartości? Może dlatego lubisz czuć włądzę nad innymi? Oraz popracuj nad tą cechą, w sensie nad podniesieniem samooceny, abyśjuż nie musiała posuwać się do takich nieetycznych metod.

  3. maciek napisał(a):

    A ja jestem ofiarą nie mogę się oderwać bo trzyma mnie 7 letni syn którego wychowuje matka. pomimo, że to ja się rozwiodlem nie mogę się oderwać bo szantażem poprzez dziecko zrobi tak naprawdę co chce że mną! pomimo przysadzonych widzen!

  4. KRYSTYA napisał(a):

    PRZEZ 60 LAT MANIPULOWAŁA MNĄ MATKA.CO PRZECHODZĘ TERAZ JEST NIEDOOPISANIA.GDY ZACZĘŁAM SIĘ BRONIĆ I POWIEDZIAŁAM TROCHĘ PRAWDY,ZOSTAŁAM W PERFIDNY SPOSÓB CAŁKOWICIE ODRZUCONA PRZEZ NIĄ.CAŁY CZAS ,,WAROWAŁAM,,JAK PIES PRZY NIEJ,PRACOWAŁAM NA 2 DOMY-W SWOIM I U MATKI.TERAZ MNIE GNOI NA KAŻDYM KROKU,WYMYŚLA KŁAMSTWA O MNIE I MĘŻU,KTÓRE NIE NADAJĄ SIĘ DO POWTARZANIA.OD ROKU NIE MAM Z NIĄ KONTAKTU.PRZY POMOCY PSYCHOLOGA I PSYCHIATRY DOCHODZĘ DO SIEBIE.PSYCHOLOG STWIERDZIŁ,ŻE JESTEM TYPOWĄ OFIARĄ MATKI,KTÓRA NIE POZWOLIŁA MI ODCIĄĆ PĘPOWINY,DOPÓKI NIE MIAŁA ZAPEWNIONEJ OPIEKI OD NAJMŁODSZEJ CÓRKI (alkoholiczki-obecnie niepijącej)i wtedy zostałam kopnięta w d…,
    najgorsze jest to,że przez tyle lat obwiniałam siebie,CIERPIĘ FIZYCZNIE I PSYCHICZNIE.

  5. AK napisał(a):

    Problem z byciem manipulowanym jest taki, że nigdy nie wiesz czy jesteś traktowany w sposób niewłaściwy, czy jesteś traktowany tak jak na to zasługujesz, czy to przez swoje zachowanie, czy przez to co sobą reprezentujesz, czy przez swój brak wartości. Nigdy nie jesteś pewien, kto ma rację i zawsze zakładasz, że to twoja wina. Targają tobą sprzeczne uczucia: złość wobec agresora i sytuacji, którą jednak najczęściej kierujesz przeciw sobie, lub której sobie nie uświadamiasz i przede wszystkim strach, że zostaniesz ukarany jeśli nie spełnisz oczekiwań drugiej strony, co wzbudza w tobie jeszcze większą agresję wobec siebie, bo wiesz, że jesteś tchórzem.

  6. AK napisał(a):

    Aha… i oczywiście wstyd – jedno z najtrudniejszych uczuć – wstyd za to kim jesteś, za to że zostałeś „wybrany” jako ofiara=że jesteś ofiarą, za to że jesteś częścią pogardzanej przez innych dynamiki, czyli, za to że jesteś godzien pogardy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Terapia ACT | Trening ACT | Czym jest ACT

newsletter | fb | yt

Powrót